ظرفیتهای انسانی و تمدنی اربعین را به دنیا نشان دهیم
دکتر معصومه نصیری در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه ابراز داشت: یکی از ظرفیتهایی که امروز دنیا به جهت سلطه اومانیسم، نگاه سرمایهداری به انسان و فردگرایی رایج، به شدت به آن نیاز مبرم دارد، مفهوم «ما» و قرار گرفتن ذیل یک مفهوم جمعی است؛ مفهومی که در آن ایثار، گذشت، فداکاری، مهربانی و به طور کلی همه شاخصهای اخلاقی که بشر امروز به شدت در جستوجوی آنهاست، محقق گردد.
وی افزود: یکی از نکات جدی که در این زمینه باید به آن توجه کنیم، آن است که می بایست از ظرفیتهای انسانی، هویتی و تمدنی در رویداد اربعین، به صورت گسترده پردهبرداری کنیم و در واقع، روایتسازیهای قابلفهمی برای مردم دنیا در این رابطه انجام دهیم.
دبیر کل باشگاه مدیریت رسانه و توسعه سواد رسانهای یونسکو در ایران همچنین گفت: البته این روایت راهبردی، روایت عبور از «من» به مثابه انسان، به «ما» به مثابه یک امر جمعی و رخداد جمعی و انسانی است. در واقع ما باید بتوانیم این موضوع را برای جهانیان تبیین کنیم که حضرت اباعبدالله الحسین(ع) برای توجه دادن جهانیان به این حقیقت قیام کردند که قرار نیست انسان تنها نفع شخصی خود را در نظر بگیرد، چرا که اگر بنا بود چنین باشد، بیشک شکل رخدادها در سال وقوع حادثه عاشورا به گونه دیگری رقم میخورد.
وی ادامه داد: خود این تراژدی و فاجعه بزرگ تاریخی و اقدام حضرت سیدالشهدا(ع)، نخستین و مهمترین پایه برای فهم این حقیقت است که نفع جامعه و نفع جمعی بر منیتها اولویت دارد. همچنین باید مؤلفههای اخلاقیای را که بشر امروز به شدت به آنها نیاز دارد، پررنگ کنیم.
عدم توانایی نظام سلطه از درک و فهم اربعین
نصیری تأکید کرد: واقعیت امر آن است که امروز، فارغ از نگاه سیاسی که رسانههای جریان اصلی دنیا به موضوع اربعین دارند، اولین نکته آن است که اربعین، معادلات نظام سلطه و نظام سرمایهداری را بر هم میزند. بنابراین، این پدیده برای نظام سلطه فاقد هر گونه فهم و درک است. نظام سلطهای که ممکن است مردم آن حتی از یک جرعه آب به خاطر دیگری نگذرند، اما آنچه در اربعین رخ میدهد، برای آنان قابل درک و فهم نیست.
وی افزود: از این رو، معنای درونی رخداد اربعین، تجمع انسانها در این رویداد و همه جلوههای بشری که در آن مشاهده می کنیم، در تقابل با هر آن چیزی قرار دارد که نظام سلطه و نظام سرمایهداری، به ویژه در سالهای اخیر، قرنها بهعنوان ضد این مفاهیم به بشر القا کردهاند. این نظام همواره انسان را از منظر منیت و اهمیت منافع فردی مورد توجه قرار داده و نه از منظر نگاه جمعی. از آنجا که همه چیز را صرفاً در چارچوب منافع فردی تعریف کرده است، طبیعی است که امروز به این ماجرا نپردازد. این یک وجه موضوع است.
مکتب حسینی، ظالم ستیز و ظلم ستیز است
وی همچنین اضافه کرد: وجه دیگر این است که رخداد عاشورا و شهادت حضرت اباعبدالله (ع) و به طور کلی فرهنگ و مکتب حسینی، رخدادی ظالمستیز و ظلمستیز است. از این رو، رسانههای جریان اصلی دنیا چنانچه بخواهند این رخداد را به صورت رسانهای پوشش دهند، ناگزیر می بایست به علل آن نیز بپردازند؛ اینکه چه اتفاقی افتاده، چه عواملی موجب آن شده و قرار بوده چه معنایی خلق کند. این موضوع کاملاً در برابر نظام معنایی غرب قرار دارد؛ نظامی که همه جهان را مورد ظلم قرار میدهد و حتی افراد کشورهای خود را نیز از ظلم مصون نمیگذارد.
مدرس و پژوهشگر سواد رسانه گفت: نکته مهم دیگر این است که ایدئولوژی شیعه، ایدئولوژی متفاوتی با ایدئولوژی غرب است. در ایدئولوژی شیعه، دفاع از مظلوم در هر نقطهی جهان، مقاومت در برابر همه مستکبران و ایستادگی در برابر نظام سلطه، جایگاه اساسی دارد و این موضوع را در زندگی و سیره همه حضرات معصومین (ع) مشاهده میکنیم، کما این که کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» امام و رهبر شهیدمان نیز به این موضوع اختصاص دارد. بنابراین، نکاتی که به آنها اشاره کردیم، از جمله عواملی هستند که نهضت حضرت اباعبدالله (ع) از طریق آنها نظام معنایی و دکترین غرب را به چالش میکشد. به همین دلیل، رسانههای جریان اصلی آنان به این موضوع نمیپردازند.
اربعین و مسألهای به نام توزیع محتوا
وی ابراز داشت: اربعین و روایت اربعین، به دلیل آنکه ماهیتی کاملاً مردمی دارد و قابهای مردمی متنوع و متفاوتی از آن ثبت میشود، در شبکههای اجتماعی و فضای مجازی با مسئله تولید محتوا مواجه نیست. مسئله اصلی، توزیع محتوا و محدودیتهایی است که گاهی پلتفرمها در این زمینه ایجاد میکنند و امسال به صورت مشخص و در سالهای گذشته نیز به شکلهای دیگر، تلاش شده تا به شبهات مختلف در این زمینه دامن زده شود.
نصیری همچنین افزود: جریان ضدانقلاب همواره نسبت به راهپیمایی اربعین شبهاتی را مطرح کرده است؛ از اینکه افراد صرفاً به خاطر غذا در این مراسم شرکت میکنند، تا اینکه نوعی اجبار برای حضور در آن وجود دارد و نیز بسیاری از مسائل اخلاقی و مادی دیگری که در این رابطه مطرح میشود.
اهمیت جهاد تبیین در معرفی عظمت اربعین
وی یادآور شد: با این حال، به نظر میرسد اساساً ضرورتی ندارد که اینفلوئنسرها، بلاگرها و افراد مشابه را در این زمینه فعال کنیم. اگر بتوان محورهای معنایی موجود در این حوزه و تبیینهایی را که میتوان درباره آن ارائه کرد، برای افراد تبیین کنیم، کفایت میکند؛ زیرا این حوزه، حوزه جهاد تبیین است.
وی افزود: ما فقط باید برای مردم دنیا این نکته کلیدی را توضیح دهیم که اربعین صرفاً یک شعار یا یک رخداد مبتنی بر دور هم جمع شدن انسانها نیست. بلکه باید روشن کنیم که پیوستهای اعتقادی این انسانها چیست و بر چه مبانیای استوار است. بنابراین، محورها، مسائل و آنچه میتواند گفتمان جهانی ایجاد کند، در اینجا از اهمیت برخوردار است.
ویژگیهای خاص و منحصر به فرد اربعین
دبیر کل باشگاه مدیریت رسانه و توسعه سواد رسانهای یونسکو در ایران همچنین بیان داشت: اربعین از نظر رسانهای، همه ویژگیها یا بهعبارت بهتر، همهارزشها و عناصر خبری و رسانهای را داراست و دقیقاً همین نکته، یکی از وجوه تمایز آن با تجمعات مختلف در جهان به شمار میرود. حتی در همین راهپیمایی نیز مشاهده میکنید که افرادی با مذاهب مختلف حضور دارند تا همین تفاوتها را درک کنند.
وی با اشاره به این که به لحاظ رسانهای، اربعین خالق یک قاب معنایی ویژه است، گفت این قاب معنایی، قاب تأمل در حوزه اخلاقیات و ایستادگی بر یک مسیر، با وجود همه سختیهاست. به هر حال، راهپیمایی اربعین راهپیماییای است که سختیهای عجیب و غریبی را در دل خود دارد و رسانههای مختلف دنیا نیز در طول این سالها تلاش کردهاند با طرح شبهات گوناگون، آن را زیر سؤال ببرند.
وی اضافه کرد: با این حال، به نظر میرسد اربعین کلیه عناصر و ارزشهای خبری و رسانهای را در خود دارد. اما همان گونه که اشاره شد، نظام غرب نمیخواهد این پدیده دیده شود. گاهی این موضوع در قالب فیلترینگ معنایی یا محدود کردن نظام توزیع محتوا در شبکههایی که به عنوان شبکههای جهانی محل دسترسی مخاطبان هستند، صورت میگیرد و گاهی نیز آن قدر شبهات مختلف بر آن بار میشود که در سطح جهان دیده نشود. سالهای سال است که در این رابطه صحبت کردهایم. هر سال یک شبهه یا یک گزارهی جدید مطرح میشود. اما خوشبختانه این شبهات نتوانستهاند اثرگذاری خاصی داشته باشند.
حضور گسترده در اربعین با وجود تهدیدات جنگی
نصیری همچنین گفت: اینکه مردم، با وجود همه سختیها و فارغ از وضعیت جغرافیایی، اقلیمی و آبوهوایی، در شرایطی که وضعیت نظامی این منطقه نیز وضعیت خاصی دارد، همچنان در این راهپیمایی حضور پیدا میکنند، برای جهانیان قابل فهم نیست، چون افراد معمولاً در چنین شرایطی تلاش میکنند خود را در معرض کوچکترین خطری قرار ندهند. اما مردم عاشقانه در این مسیر گام برمیدارند و این نشان میدهد که در محور مقاومت، ترس مفهومی بیمعناست. ملاحظهکاری به خاطر منافع و مسائل شخصی نیز در آن جایگاهی ندارد.
وی در خاتمه افزود: این همان موضوعی است که پیشتر نیز به آن اشاره کردیم؛ اینکه اربعین این معنا را در دل خود دارد و شیعهی شجاع و مقاوم را به خوبی ترسیم میکند و لذا میتواند روایتهای مرتبط با این حوزه را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.
انتهای پیام
