برای رفع موازیکاری، شورای حکمرانی تبلیغ دین تشکیل شود
به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین احمد واعظی؛ رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، امروز چهارشنبه ۲۹ مهرماه در نشست «بررسی و تحلیلی اجتماعی وضع تعیینی و تعینی حوزه‌های علمیه و نهاد روحانیت» که سازمان علمی فرهنگی آستان قدس رضوی دفتر قم با مشارکت دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، جامعه المصطفی العالمیه و مرکز مدیریت حوزه علمیه خواهران برگزار شد، اظهار کرد: پیروزی انقلاب اسلامی فضایی ایجاد کرد که حوزه و روحانیت با فرصت و چالش‌ها و سطح انتظارات جدید مواجه شدند؛ طبعا نتیجه آن عبور از وضع سنتی حوزه بود. حوزه بعد از انقلاب یکسری ویژگی‌هایی دارد که با حوزه قبل از انقلاب قابل قیاس نیست و در حقیقت می‌توان حوزه را به دو دوره قبل و بعد از انقلاب تقسیم کرد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: قبل از انقلاب تعداد روحانیونی که نویسنده باشند و آثار منتشر کنند از تعداد انگشتان یک دست بیشتر نبود اما در حال حاضر با صدها دانش‌آموخته مواجهیم که در عرصه‌های علمی حوزوی مشغول فعالیت هستند. در عرصه تبلیغ با تبلیغ تخصصی و گروه‌های تبلیغی مواجهیم که در درون و بیرون کشور فعالیت دارند و در شئون مختلف تحولات زیادی رخ داده است.
وی ادامه داد: البته داوری نسبت به اینکه این تحولات مثبت بوده است یا نه بحث دیگری است و برخی آن را مثبت و برخی منفی تلقی کرده‌اند که اکنون مورد بحث ما نیست. ما در اینجا با تکثر داوری مواجهیم که به پیش‌داوری‌های گوناگون باز می‌گردد.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی با اشاره به تفکیک نهاد روحانیت و حوزه که از نقاط برجسته حکم اخیر رهبری است، گفت: از منظر ایشان حوزه باید کاری بکند و روحانیت کاری دیگر؛ ایشان فرموده است کار اصلی نهاد حوزه صرفا(کلمه صرفا خیلی مهم است) تعلیم و تعلم و تحقیق در دایره علوم اسلامی است اما بعد از انقلاب حوزه نه صرفا به علوم اسلامی پرداخت و نه این تمایز مشخص شد.
اقدامات خلاف مأموریت و موازی کاریها
حجت‌الاسلام والمسلمین واعظی اظهار کرد: حوزه کار تبلیغ دین می‌کند و بخش بین‌الملل و ستادهای مختلف مانند علوم انسانی و همکاری با آموزش و پرورش دارد و ۱۰۰ تفاهم‌نامه بین حوزه و نهادهای حاکمیتی ایجاد شده است که هیچکدام از مصادیق تفکیک بین نهاد روحانیت و حوزه نیست و این کارها براساس تشخیص نیازها و انتظارات انجام شده است.
وی افزود: این حکم به صراحت خواستار بازگشت حوزه به تحقیق و تعلیم و تعلم است؛ از حکم مشخص می‌شود که حوزه برون‌رفت از دایره مأموریت خود داشته است. نهاد روحانیت عرض عریضی دارد و هر فعالیتی را که بکند داخل در نهاد حوزه است در حالی که رهبری، تبلیغ دین را کار اصلی حوزه برشمرد.
عضو هئیت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با بیان اینکه امام شهید هم دو سال قبل به مسئله تفکیک به صورت ضمنی اشاره فرمودند، تصریح کرد: ایشان آثار علامه طباطبایی را یک کار تبلیغی بزرگ ذکر کردند یعنی هر نوع کاری که در اقامه و تقویت دین و پاسداشت حریم اعتقادات دینی و معنویت جامعه صورت بگیرد عنوان تبلیغ خواهد داشت.
حجت‌الاسلام والمسلمین واعظی بیان کرد: پس تبلیغی که در نظر امام شهید است و در حکم رهبر جدید هم به آن اشاره شده است معنای واسعی از تبلیغ است نه صرفا تبلیغ مرسوم. رهبری در حکمشان اشاره فرمودند که نهاد روحانیت در وضع تعینی خود آشفتگی‌هایی دارد؛ موازیکاری، پراکنده‌کاری و فقدان نظام برنامه‌ای جامع؛ ایشان مأموریت به رؤسای چند نهاد دادند که فکری برای نهاد روحانیت بکنند و البته از حکم برداشت می‌شود که نهاد حوزه هم باید فکری در این عرصه داشته باشد و خلط کارویژه تعلیم و تعلم با نهاد روحانیت را کنار بگذارد.
وی افزود: زمانی بنده معاون پژوهش حوزه بودم. در سال ۱۳۷۷ حوزه هیچ ورودی در اعزام مبلغ نداشت اما کم کم به این عرصه ورود کرد و کار خود را بسط داد اما طبق حکم رهبری باید بازگشت به قبل و حریم کار اصلی حوزه صورت بگیرد.
استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع)، اضافه کرد: هر نوع پیشنهاد اصلاحی نسبت به این امر باید با درک این واقعیت باشد که نهاد روحانیت از چند ضلع درست شده است؛ ضلع اول آن دسته روحانیون و طلابی هستند که در نهادها و مؤسسات مرتبط با حاکمیت رسمیت یافته‌اند یعنی روحانیونی که در سازمان و دفتر تبلیغات و المصطفی و نهاد رهبری در داشگاه و ارتش و … فعالیت دارند.
وی ادامه داد: بخش دوم آن دسته از روحانیتی هستند که سازماندهی دارند ولی خودشان جمع شده‌اند و گروهی تشکیل داده‌اند؛ الان ۴۰۰ گروه تبلیغی در دفتر تبلیغات فعالیت دارند که مرکز و مؤسسه قرآنی و فرهنگی و پژوهشی و … درست کرده‌اند. ضلع سوم روحانیت هم آحاد کنشگران روحانی هستند مانند خطبا و مبلغانی که منبر می‌روند و یا محقق هستند که وابستگی به نهادهای حاکمیتی ندارند و به صورت فردی فعالیت می‌کنند.
حکمرانی تبلیغ ساماندهی شود
حجت‌الاسلام والمسلمین واعظی بیان کرد: اگر معتقدیم که وضع تعینی نهاد روحانیت باید به وضع تعیینی برگردد باید برای کل این مسائل فکر شود و برای این کار باید سازماندهی در امر تبلیغ دین انجام شود لذا باید امر حکمرانی تبلیغ دین سازماندهی شود. امر نابسامان نهاد روحانیت باید به وضع مطلوب برسد و مهمترین کار سازماندهی امر تبلیغ دین است.
وی افزود: پیشنهاد عملی بنده این است که باید یک شورا و ستادی ایجاد شود که حالت شرکت سهامی نداشته باشد یعنی رؤسای همه مراکز در آن عضو نباشند بلکه افراد باتجربه میدان‌دیده مسئله تقسیم کار، بازنگری در ماموریت بخش‌ها و تغییرات لازم در اساسنامه برخی نهادها را صورت دهند تا موازیکاری و پراکنده‌کاری و … رخ ندهد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: بنده در ملاحظاتی برای رهبری نوشتم این شورا نباید خودش به یک دستگاه عریض و طویل تبدیل شود بلکه فقط باید نسبت به کلان اقدامات تبلیغ نقش‌آفرین باشد.
دخالت در هر کار؛ عامل نابسامانی نهاد روحانیت
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه بیان کرد: از مشکلات بسیار جدی ما در روحانیت این است که همه هر کاری می‌کنند از پرورش نیرو و اعزام و … و هیچکدام هم به تنهایی پاسخگو نیستند؛ زمانی فقط دفتر تبلیغات اسلامی این کار را می‌کرد ولی الان خیلی از نهادها انجام می‌دهند.
حجت‌الاسلام والمسلمین واعظی تصریح کرد: ما چند کلان‌اقدام داریم که یکی اعزام و پرورش مبلغ، تولید محتوا، مبارزه با الحاد نوین و فرق انحرافی و … است و برای هر کلان‌اقدام باید یک متولی واحد پاسخگو تعیین شود و البته متولی پاسخگوی واحد می‌تواند معاضدت‌هایی با بخش‌های دیگر داشته باشد تا اگر ناکام و ضعیف بود پاسخگو باشد.
وی در مورد ضمانت اجرای این شورا یا ستاد، تأکید کرد: اکنون مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی توسط رئیس جمهور ابلاغ می‌شود نه رهبری؛ مثلا با اینکه مسئله سر و سامان دادن به کنکور توسط رهبری شهید به شورای عالی انقلاب فرهنگی واگذار شد ولی چون مستلزم تجدیدنظر در مصوبات مجلس بود مجلس گفت من شان ورود دارم و قانونگذار مجلس است لذا ۲۰۰ نماینده مجلس با آن مخالفت کردند.
حجت‌الاسلام والمسلمین واعظی تصریح کرد: در پیشنهاد بنده آمده است که شوار، در مورد ادغام و بازنگری در اساسنامه و تغییر ماموریت نهادها نقش پیشنهاددهنده دارد و ضمانت اجرا با حکم رهبری است. براساس طرح بنده به دستگاه‌هایی چون مجلس و سازمان برنامه و بودجه باید ابلاغ شود که فلان شورا فقط پاسخگو در مسائل دینی است؛ الان سازمان بودجه می‌گوید من به چند مرکز و نهاد باید بودجه بدهم و چه کسی پاسخگو است؟ اگر فقط یک نهاد دخیل در این کار باشد خود او هم پاسخگو خواهد بود.
وی در پایان اظهار کرد: وقتی می‌گوییم حکمرانی تبلیغ دین باید رخ دهد نباید تصور شود که ما قصد داریم نهاد تبلیغ را دولتی کنیم بلکه حکمرانی یعنی تسهیل‌گری؛ یعنی مرجعی که قرار است حکمراتی تبلیغ دین را تمشیت کند باید کاری کند که آحاد نویسندگان و مبلغان بتوانند با سرعت بیشتری کار کنند. در سطح مقررات‌نویسی تسهیل‌گری کند تا نهاد روحانیت مؤثرتر بتوانند عمل کنند لذا حکمرانی به معنای حکومتی‌کردن نیست.
