غدیر قطبنمای تشخیص حق از باطل است/ درس های غدیر برای عبور از فتنهها
سیده زهرا حسینی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، عنوان کرد: اسلام ناب یک دین و شریعت جامع و جهان شمول است و هر آنچه ذیل این مسیر هدایت و سعادت قرار میگیرد این ویژگی را دارد به همین خاطر واقعه غدیر خم هم تنها یک اتفاق تاریخی خاص یک قومیت و مکان خاص نبوده و از ارکان شریعت ناب توحیدی اسلام است.
دلایل جاودانگی غدیر
اکمال دین و اتمام نعمت
وی گفت: نخستین دلیل اعتبار جاودانگی واقعه غدیرخم این است که قرآن آن را روز «اکمال دین» و «اتمام نعمت» معرفی میکند؛ یعنی با اعلام ولایت و امامت، دین به مرحله کمال نهایی میرسد و این کمال، محدود به زمان پیامبر(ص) نیست. در منابع تفسیری و منابع علمی غدیری نیز تصریح شده که «با تحقق امامت، رسالت نبیّ اکرم(ص) تکمیل و دین اسلام به مرحلۀ غایی و باطن دائمی خود رسید» و «استمرار احکام الهی و تداوم حقیقی اسلام در گرو امامت است».
استاد حوزه علمیه خواهران تاکید کرد: پس اگر اسلام قرار است دینِ همیشه زنده و نجاتبخش بشر باشد، باید آن عنصری که کمال دین را رقم زده، همواره در متن دین حاضر و معتبر بماند.
ضرورت تمسک به ثقلین
وی اضافه کرد: دلیل دوم، پیوند ناگسستنی غدیر با قرآن است. بر اساس حدیث متواتر ثقلین که میان شیعه و سنی نیز مورد پذیرش و نقل گسترده است، پیامبر(ص) قرآن و عترت را در کنار هم به عنوان دو یادگار هدایت معرفی میکند؛ نتیجه روشن است: همانطور که قرآن کتاب هدایت همیشگی است، عترت نیز باید به عنوان تبیینکننده و حافظ مسیر صحیح فهم دین تا قیامت معتبر باشد. بنابراین، اعتبار غدیر به اعتبار قرآن گره خورده و با جاودانگی قرآن، پیام غدیر نیز جاودانه میشود. این خود گواه بر جامعیت و نظاممندی دین اسلام مبین دارد که به صورت یکپارچه عناصر و ارکان نظام اسلامی با هم پیوند ناگسستنی دارند.
ضرورت اجتماعی سیاسی امامت و رهبری
پژوهشگر جامعه الزهرا(س) اظهار کرد: دلیل سوم، یک ضرورت همیشگی اجتماعی و سیاسی است: جامعه بدون رهبر الهی صالح و معیار، در معرض اختلاف، انحراف و به وجود آمدن جاهلیتهای جدید قرار میگیرد.
وی افزود: غدیر این حقیقت را به عنوان یک اصل ثابت مطرح میکند که هیچ جامعهای بدون امام و رهبر، به تکامل واقعی دست پیدا نمیکند و امت پس از پیامبر(ص) به امامت منصوب از سوی خدا نیاز دارد. حتی در روایات مشهور، شناخت امام معیار مرگ غیرجاهلی شمرده شده و تأکید میشود «زمین به صلاح نمیرسد مگر به وجود امام».
حسینی گفت: پس پیام غدیر، پاسخ به یک نیاز مقطعی نیست؛ پاسخ به نیاز دائمی بشر به هدایت مصون از خطا و انحراف است و همچنین در نظام حکمرانی اسلامی ولایت و رهبری که در طول ولایت الله است همواره مورد تأکید بوده و مسیر اجرای فرامین شریعت محمدی(ص) به صورت صحیح بدون دخالت سلایق و انحرافات در ذیل تشکیل این حکومت توحیدی با هدایت امام خواهد بود که ادامه سیر امامت است.
وی بیان کرد: در کنار این مبانی محتوایی، خود واقعه غدیر از نظر تاریخی نیز به گونهای رخ داده که قابلیت تبدیل شدن به یک منشور دائمی را پیدا کرده است: اعلام عمومی، بیعت گسترده و ثبت در تاریخ و ادبیات اسلامی.
استاد جامعه الزهرا(س) افزود: گزارش شده که با بیعت پیامبر(ص) با امیرالمؤمنین(ع) و بیعت گسترده مسلمانان، «ولایت رنگ جاودانه گرفت» و با ثبت تاریخی و سرودن شعرهای غدیری، ماندگار شد. براین اساس چون اسلام ناب، جامع و جهانشمول و دربرگیرنده تمام زمانها است، باید مسیر تداوم هدایت هم در آن تعیین شود و غدیر، همین مسیر را به عنوان منشور جاودانه هدایت معرفی کرده است، به همین خاطر غدیر یک رویداد صرفاً مربوط به گذشته نیست.
وی با اشاره به اینکه غدیر یک قطبنمای هدایت در طوفانهای زندگی و جامعه است، تصریح کرد: غدیر فقط یک واقعه تاریخی نیست، بلکه معرفی معیار تشخیص راه درست از راه نادرست است. انسان در زندگی فردی و اجتماعی همواره با موقعیتهایی روبهرو میشود که در آنها حق و باطل بهآسانی از هم شناخته نمیشوند و گاه ظاهرها فریبندهاند. در چنین شرایطی، آنچه نجاتبخش است، داشتن معیار روشن است.
حسینی گفت: فرمایشات امام شهید و رهبران الهی به ما میآموزد که بزرگترین خطر در فتنهها، صرفاً بدخواهی نیست، بلکه گم کردن راه است و اگر جامعه از محور ولایت دور شود، حتی نیتهای خوب هم ممکن است به نتایج نادرست بینجامد. از اینرو، غدیر به ما یاد میدهد که برای عبور از آشوبها، باید به خط روشن ولایت الهی بازگردیم.
وی اضافه کرد: بر اساس این منطق، نخستین کارکرد واقعه غدیر خم آن است که راه را از بیراهه جدا میکند. در منابع دینی تصریح شده است که اگر کسی که از سوی خدا و رسول برای هدایت امت تعیین شده کنار گذاشته شود، نتیجهای جز انحراف مردم در دین و دنیا نخواهد داشت. این همان حقیقتی است که در تعبیر روشنگرانه درباره فتنه نیز دیده میشود: فتنه یعنی گم کردن راه پس از آنکه اصل راه روشن بوده است. در چنین وضعی، بصیرت مانند قطبنما عمل میکند و غدیر، پشتوانه این بصیرت است؛ زیرا ولایت را از یک مفهوم کلی، به یک مصداق روشن و قابل پیروی تبدیل میکند.
پژوهشگر حوزوی بیان کرد: با تأکید بر سخنان امام شهید، باید گفت غدیر تنها برای شناخت یک حقیقت تاریخی نیست، بلکه برای عرضه کردن دائمی عقاید و رفتارها به معیار اهلبیت علیهم السلام است. «مسئله غدیر که در روایت هست که «ما نودیَ اَحَدٌ بِشَیءٍ مِثلُ ما نودیَ بِوِلایة»؛ از همه احکام الهی، این ولایت جایگاه برتری دارد، چون تأمینکننده و تضمینکننده همه احکام الهی است که خب ماجرای غدیر و آن داستان بسیار مهم [بیانگر آن است]» (۱۰ مرداد ۱۳۹۹)
حسینی تصریح کرد: انسان در طول زندگی، پیوسته در معرض شبهه، تبلیغات، هیجانهای زودگذر و خواستههای نفسانی قرار دارد و اگر معیار ثابتی نداشته باشد، گرفتار تزلزل میشود. بر همین اساس، یکی از راههای بهرهگیری از غدیر این است که باور، موضع، اخلاق و عمل خود را بر محور امامت ارزیابی کنیم: آیا این انتخاب با عدالت، صدق، تقوا و هدایت اهلبیت(ع) سازگار است یا نه؟ چنین سنجشی، بهویژه برای نسل جوان، مانع افتادن در دام جریانهای فکری و فرقههای انحرافی میشود و دین را از سطح احساسات به سطح معرفت و التزام عملی میرساند.
وی گفت: نکته مهم دیگر آن است که غدیر، ملاک شناخت رهبر شایسته را نیز در هر عصر به ما میآموزد. در نگاه دینی، رهبری صرفاً یک قرارداد اجتماعی یا حاصل غلبه قدرت نیست؛ رهبر حقیقی کسی است که راه را بهتر بشناسد، در برابر خطرها شجاعتر باشد، در لحظه تردید، جامعه را به یقین و استقامت برساند و افزون بر اداره جامعه، به مردم رشد معنوی و اخلاقی بدهد. این همان الگویی است که در امیرالمؤمنین(ع) بهعنوان چهره کامل ولایت معرفی شد.
استاد جامعه الزهرا(س) اظهار کرد: در سخنان قائد شهید نیز بر همین نکته تأکید شده که غدیر، مفهوم ولایت را در یک مصداق عینی نشان داد تا امت بداند حکومت در اسلام، بر مدار عدالت، تقوا و ارزشهای الهی است، نه بر پایه زور، ثروت یا فریب. (غدیر در بیان مقام معظم رهبری، ج۱، ص۵۶) پس در تلاطمهای اجتماعی، غدیر به ما میگوید ملاک تبعیت، حقانیت و عدالت است، نه صرف قدرت.
وی عنوان کرد: از سوی دیگر، غدیر راه میانه و اعتدال را نیز پیش روی جامعه قرار میدهد. بسیاری از انحرافها از آنجا آغاز میشود که انسان یا جامعه گرفتار افراط و تفریط میشود؛ گاهی دین را از زندگی اجتماعی جدا میکند و گاهی دین را به نام دینداری، با سلیقهها و تندرویها مخلوط میسازد. غدیر با تثبیت ولایت الهی، نشان میدهد که اسلام ناب، هم برای درون انسان برنامه دارد و هم برای اداره جامعه؛ هم معنویت را میخواهد و هم عدالت را؛ هم خودسازی را و هم مسئولیتپذیری اجتماعی را. در واقع غدیر، پایان سفسطۀ جدایی دین از سیاست و معرفیکنندۀ الگوی حکومت صالح است. بنابراین، استفاده از غدیر به عنوان قطبنما، یعنی حرکت در مسیر اعتدال: نه بریدن از هدایت دینی در عرصه اجتماع و نه گرفتار شدن در قرائتهای ناروا و افراطی. (غدیر در بیان مقام معظم رهبری، ج۱، ص۷۶)
حسینی تاکید کرد: غدیر زمانی به قطبنمای واقعی زندگی تبدیل میشود که هم در قلمرو فردی و هم در قلمرو اجتماعی به آن تمسک شود. در بعد فردی، انسان باید نفس خود را از هواهای آلوده و خودخواهیها پاک کند؛ زیرا بیبصیرتی غالباً از ناپاکی درون سرچشمه میگیرد و چهبسا کسی ظاهراً اهل علم و دین باشد، اما به دلیل نداشتن بصیرت، خود و دیگران را به خطا بکشاند. در بعد اجتماعی نیز تمسک به غدیر یعنی تلاش برای نزدیک شدن به عدالت، پاکدستی، حقمحوری و حاکمیت ارزشهای الهی. چنانکه در سخنان رهبر شهید انقلاب آمده است، هرچه جامعه را به عدل نزدیکتر کنیم، تمسک ما به ولایت امیرالمؤمنین(ع) حقیقیتر خواهد بود.
استاد جامعه الزهرا(س) در پایان تاکید کرد: غدیر، قطبنمایی چندبعدی است که هم درون انسان را به سوی تقوا و بصیرت هدایت میکند و هم جامعه را به سوی عدالت و رهبری شایسته می برد.
انتهای پیام
